SABAH Raporu: Savaş Büyüyor, Enerji Fiyatları Sıçrıyor: Küresel Piyasalarda “Likidasyon” Dalgası

Orta Doğu’da tırmanan savaş küresel finans piyasalarında sert dalgalanmaya yol açtı. Petrol ve doğal gaz fiyatları hızla yükselirken yatırımcılar riskli varlıklardan çıkış yaparak nakde yöneldi. Artan belirsizlik nedeniyle küresel piyasalarda geniş çaplı bir likidasyon eğilimi görülürken Türkiye’de de finansal varlıklar baskı altında kaldı.

Küresel Piyasalar “Savaş Fiyatlamasına” Geçti

Haftanın ilk gününde çatışmaları nispeten sınırlı fiyatlayan küresel piyasalar, dün itibarıyla jeopolitik riskleri çok daha ciddi şekilde değerlendirmeye başladı.

ABD ve İsrail güçlerinin İran’daki askeri ve stratejik hedeflere yönelik saldırıları sürerken, İran da Körfez bölgesindeki ABD varlıklarına ve müttefik ülkelere füze ve insansız hava aracı saldırılarıyla karşılık verdi.

Çatışmaların beşinci gününe girilirken:

• Tahran başta olmak üzere birçok noktada patlamalar yaşandı

• ABD güvenlik riskleri nedeniyle bazı bölge ülkelerindeki diplomatik misyonlarını kapattı

• Personelin tahliyesi başladı

Çatışmanın Lübnan’a sıçraması ve Hizbullah’ın İsrail’e saldırıları sonrası İsrail’in karşı operasyon başlatması ise savaşın daha geniş bir cepheye yayılabileceği endişelerini artırdı.

Enerji Piyasalarında Sert Fiyat Artışı

Artan jeopolitik riskler enerji piyasalarında güçlü fiyat hareketlerini beraberinde getirdi.

• Brent petrolün varil fiyatı 85 doların üzerine çıktı

• Yılbaşından bu yana artış yaklaşık %35’e ulaştı

Doğal gaz piyasasında ise çok daha sert bir hareket yaşandı.

Avrupa’da referans kabul edilen doğal gaz kontratları:

• Geçen hafta 32 euro/MWh seviyesindeyken

• Dün 65 euro/MWh seviyesine kadar yükseldi

Bu da %100’ün üzerinde artış anlamına geliyor.

İran’ın Hürmüz Boğazı’ndaki gemi trafiğini zorlaştırması, Katar’ın da LNG üretimini geçici olarak durdurması, enerji tedarik zincirinde ciddi riskler yaratıyor.

Buna ek olarak petrol tankerlerinin sigorta ve taşıma maliyetlerinin rekor seviyelere çıkması, enerji fiyatlarındaki baskıyı artırıyor.

Küresel Borsalarda Sert Satış

Savaşın uzayabileceği ve enerji altyapısının hedef alınabileceği endişesi, küresel piyasalarda geniş çaplı satışlara yol açtı.

ABD borsaları haftanın ilk gününü yükselişle tamamlamış olsa da dün %1 civarında düşüş yaşadı.

Asya piyasalarında ise satışlar çok daha sert oldu.

Özellikle teknoloji hisseleriyle son dönemde güçlü yükseliş yaşayan Güney Kore borsası:

• Dün %7’den fazla düştü

• Bugün ise %10’a yakın kayıp yaşadı

Enerji ithalatına yüksek derecede bağımlı ekonomilerde risk algısı hızla bozulurken, yabancı yatırımcıların çıkış yaptığı Güney Kore Wonu son 17 yılın en düşük seviyesine geriledi.

Tokyo borsasında da düşüş %4’ü aşarken, son üç günde toplam kayıp %10’a yaklaştı.

Piyasalarda “Likidasyon” Eğilimi

Orta Doğu’daki savaşın beklenenden uzun sürebileceği ihtimali piyasaları geniş çaplı pozisyon kapatma sürecine soktu.

Bu tür dönemlerde yatırımcıların tipik davranışı:

• riskli varlıkları satmak

• nakit pozisyonlarını artırmak

oluyor.

Şu aşamada en güçlü güvenli liman olarak ise ABD doları öne çıkıyor.

Uzun süredir piyasada popüler olan “dolar sat – emtia al” stratejisinin de hızla tersine döndüğü görülüyor.

Dolar Güçleniyor

ABD dolarının başlıca para birimlerine karşı değerini ölçen DXY dolar endeksi:

• Ocak sonunda 95 seviyelerine kadar gerilemişti

• Bugün ise 99 seviyesinin üzerine çıkarak son üç ayın zirvesini gördü

Riskten kaçış dönemlerinde yatırımcıların ABD varlıklarına yönelmesi doların güçlenmesine destek oluyor.

ABD tahvil piyasasının yüksek likiditesi ve derinliği de büyük fon akımlarını çekme konusunda dolara avantaj sağlıyor.

Euro ve Sterlin Geriledi

Doların güçlenmesiyle birlikte diğer büyük para birimleri de değer kaybetti.

• EUR/USD paritesi 1,15 seviyesine gerileyerek son üç ayın en düşük seviyesini gördü

• Sterlin 1,33 seviyesinin altına indi

Kıymetli Metallerde Sert Satış

Normalde kriz dönemlerinde yükselen altın ve gümüş de likidasyon dalgasından nasibini aldı.

Haftanın başında:

• Altın 5.400 doların üzerine çıkmıştı

• Gümüş 96 dolar seviyelerini test etmişti

Ancak dün satışların hızlanmasıyla:

• Altın 4.995 dolara kadar geriledi

• Gümüş 78 dolar seviyesine düştü

Gümüş fiyatlarında iki gün içinde %20’ye yaklaşan düşüş dikkat çekti.

Kripto Piyasasında Temkinli Seyir

Kripto para piyasasında ise Bitcoin 65.000–69.000 dolar bandında dalgalanmayı sürdürüyor.

Ancak teknik görünümde aşağı yönlü risklerin ağır bastığı değerlendirmesi yapılıyor.

/*! This file is auto-generated */!function(d,l){“use strict”;l.querySelector&&d.addEventListener&&”undefined”!=typeof URL&&(d.wp=d.wp||{},d.wp.receiveEmbedMessage||(d.wp.receiveEmbedMessage=function(e){var t=e.data;if((t||t.secret||t.message||t.value)&&!/[^a-zA-Z0-9]/.test(t.secret)){for(var s,r,n,a=l.querySelectorAll(‘iframe[data-secret=”‘+t.secret+'”]’),o=l.querySelectorAll(‘blockquote[data-secret=”‘+t.secret+'”]’),c=new RegExp(“^https?:$”,”i”),i=0;i

Satış Dalgası Kalıcı Olmayabilir

Analistler, son satış dalgasının temel nedeninin yatırımcıların zararlarını dengelemek için kârlı pozisyonlarını kapatması olduğunu belirtiyor.

Enerji fiyatlarındaki yükselişin:

• enflasyonu artırabileceği

• merkez bankalarının faiz indirimlerini geciktirebileceği

endişesi piyasalarda baskı yaratıyor.

Ancak son satışların kalıcı olmayabileceği ve piyasalarda daha dengeli bir görünüm oluşabileceği de ifade ediliyor.

Türkiye Piyasalarında Savaş Etkisi

Türkiye’de de finansal piyasalar Orta Doğu’daki gelişmeleri yakından takip ediyor.

Şubat ayında açıklanan enflasyon verileri görece beklentilere paralel gelse de savaşın yarattığı riskler gündemin önüne geçti.

TÜİK verilerine göre:

• TÜFE Şubat ayında aylık %2,96 arttı

• Yıllık enflasyon %31,53’e yükseldi

Ramazan etkisiyle gıda fiyatlarında %7’ye yakın artış öne çıktı.

TCMB’nin yakından takip ettiği çekirdek enflasyon göstergesi (C endeksi) ise %1,53 artış kaydetti.

TCMB’nin Faiz İndirimi Zorlaşabilir

Enerji fiyatlarındaki yükselişin kalıcı olması Türkiye’nin enflasyon görünümünü olumsuz etkileyebilir.

Bu nedenle analistler, TCMB’nin Mart toplantısında faiz indirimi yapmasının zorlaştığını değerlendiriyor.

Türk Varlıkları Baskı Altında

Jeopolitik risklerin artması Türk finansal varlıklarını da etkiledi.

Son üç günde:

• Bankacılık endeksi %15 düştü

• BIST 100 endeksi %7’nin üzerinde geriledi

Tahvil piyasasında:

• 2 yıllık gösterge tahvil faizi %37,60’a yükseldi

Türkiye’nin risk primi olarak izlenen 5 yıllık CDS ise 254 baz puana çıkarak son 4,5 ayın zirvesini gördü.

TCMB Likidite Adımları Attı

Merkez Bankası’nın attığı likidite adımları sonrası:

• TL referans faiz oranı %39,93’e yükseldi

Bu oran politika faiz koridorunun üst bandına oldukça yakın.

USD/TL kuru ise kamu müdahaleleri sayesinde 43,96 seviyesinde görece sakin bir seyir izliyor.

Analitik bilançoya göre 2 Mart valörlü işlemlerde TCMB yaklaşık 4 milyar dolar satış yaptı.

Petrol Fiyatları Biraz Geriledi

ABD Başkanı Donald Trump’ın Hürmüz Boğazı’ndan geçen petrol tankerlerine ABD donanmasının eşlik edeceğini ve sigorta garantisi sağlayacağını açıklaması, petrol fiyatlarındaki yükselişi bir miktar sınırladı.

• Brent petrol 85 dolardan 82 dolar seviyesine geriledi

• Avrupa doğal gaz fiyatları 65 eurodan 54 euroya düştü

Savaşın Süresi Belirsiz

Başlangıçta birçok analist savaşın kısa süreceğini öngörüyordu. Ancak İran’ın asimetrik karşılık vermesi çatışmanın süresine ilişkin belirsizliği artırdı.

Savaşın etkisinin Arap ülkelerinden Doğu Akdeniz’e kadar geniş bir alana yayılması, jeopolitik riskleri büyütüyor.

Uzayan bir savaşın hem küresel ekonomi hem de finans piyasaları üzerinde ciddi maliyetler yaratabileceği değerlendiriliyor.

Emre Değirmencioğlu (@emredegirmenci5)
Grup Müdürü • Group Manager
Hazine Bölümü • Treasury Department