ABD'nin İran'a nükleer saldırı iddiası, Kazma Dağı'nı yeniden gündeme taşıdı

ABD ile İran arasında nükleer program üzerinden devam eden gerilimde, olası yeni bir askeri operasyonun hedefleri tartışılmaya başlandı.

ABD'li gazeteci Tucker Carlson'ın, Washington yönetiminin İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun baskısıyla İran'a karşı nükleer saldırı seçeneğini gündemine aldığı yönündeki açıklaması, Natanz yakınlarında bulunan Kazma Dağı'na yönelik ilgiyi artırdı.

ABD Başkanı Donald Trump'ın da daha önce Kazma Dağı'nı gündeme getiren açıklamalarda bulunması, söz konusu bölgenin İran'ın nükleer programındaki olası rolüne ilişkin tartışmaları yeniden alevlendirdi.

Trump, konuya ilişkin değerlendirmesinde, "Mesela 'Pickaxe Dağı' (Kazma Dağı) meselesi var, onunla da ilgilenmeniz gerekiyor. Bunların hepsini çok hızlı bir şekilde halledebiliriz." ifadelerini kullanmıştı. Bu açıklama, Kazma Dağı'nın ABD açısından muhtemel yeni hedeflerden biri olabileceği yorumlarına yol açtı.

Washington yönetimi, 22 Haziran 2025'te "Gece Yarısı Çekici Harekatı" kapsamında İran'ın Fordo, Natanz ve İsfahan'daki nükleer tesislerine saldırı düzenlemişti. ABD ve İsrail, operasyonların İran'ın nükleer programına ağır darbe indirdiğini savunmuştu.

Saldırıların ardından ortaya çıkan uydu görüntülerinde ise Kazma Dağı çevresinde yeni inşaat ve güçlendirme faaliyetleri dikkati çekmişti. Uluslararası basında yayımlanan değerlendirmelerde, dağın içindeki tünel girişlerinin toprak ve kaya parçalarıyla tahkim edildiği, bölgede ağır iş makineleriyle kazı çalışmalarının devam ettiği ileri sürülmüştü.

İsrail istihbaratının değerlendirmelerinde de İran'ın gelişmiş nükleer santrifüjlerini Kazma Dağı'na taşıdığı ve yerin derinliklerinde koruma altına aldığı iddiaları yer alıyor.

İRAN, NÜKLEER FAALİYETLERİNİ DAĞIN ALTINA MI TAŞIDI?

ABD Başkanı Trump'ın açıklamasına kadar uluslararası kamuoyunda sınırlı ölçüde bilinen Kazma Dağı, Natanz Nükleer Santrali'ne yaklaşık 1,5 kilometre uzaklıkta bulunuyor.

Bölgeyi stratejik açıdan önemli hale getiren unsurların başında dağın sert granit yapısı geliyor. İran'ın burada 80 ila 100 metre derinliğe ulaşan tünel ve yer altı yapıları oluşturduğu iddia edilirken, dağın toplam derinliğinin 600 metreye kadar ulaştığı belirtiliyor.

İsrail, İran'ın bazı nükleer materyallerini dağın yaklaşık 80 metre altında muhafaza ettiğini öne sürüyor. Bu iddialar üzerinden ABD'ye yönelik yeni bir askeri operasyon baskısı oluşturulduğu değerlendiriliyor.

Dağdaki kazı çalışmalarının 2007 yılında planlandığı, sistematik faaliyetlerin ise 2020'de başladığı ifade ediliyor. İran'ın, Natanz Nükleer Santrali'nde 2020 ve 2021 yıllarında meydana gelen sabotajların ardından kritik santrifüjlerini korumak amacıyla Kazma Dağı'na taşıdığı ileri sürülüyor.

Dağın granit yapısının, en gelişmiş sığınak delici bombaların dahi yer altındaki tesislere ulaşmasını zorlaştırdığı belirtiliyor. Bu özelliğin, bölgeyi İran'ın nükleer altyapısını korumak açısından önemli bir noktaya dönüştürdüğü değerlendiriliyor.

ESKİ ATOM ENERJİSİ KURUMU BAŞKANININ AÇIKLAMASI

Eski İran Atom Enerjisi Kurumu Başkanı Ali Ekber Salihi, Natanz Nükleer Santrali'nin 2020 ve 2021 yıllarında zarar görmesinin ardından üretim zincirinin kesintiye uğramaması için santrifüjlerin başka bir bölgeye taşınmasının gündemde olduğunu açıklamıştı.

Salihi, santrifüjlerin bir dağın içerisine yerleştirileceğini belirtmesine rağmen taşınmanın yapılacağı bölgenin adını paylaşmamıştı. Bu açıklama, İran'ın nükleer faaliyetlerini Natanz'a yakın konumdaki Kazma Dağı'nın derinliklerine taşıdığı yönündeki değerlendirmelere dayanak oluşturmuştu.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi de 12 gün süren savaş sırasında ülkeye ait üçüncü bir nükleer tesisin saldırılarda hasar gördüğünü duyurmuştu. İsfahan yakınlarında bulunan tesisin saldırı sırasında henüz faaliyete geçmediğini belirten Erakçi'nin açıklaması, İran'ın yeni nükleer altyapısını Kazma Dağı'nda oluşturduğu iddialarını yeniden gündeme getirmişti.

Buna karşın İran Meclisi Güvenlik Komisyonu üyesi Ahmed Behşayeş Erdestani, Kazma Dağı'na ilişkin değerlendirmesinde, ülkenin asıl nükleer materyallerinin burada bulunmadığını savundu.

Erdestani, Ali Ekber Salihi'nin "Fordo'yu vurduklarına göre, düz alanda bulunan tesislerimizi yer altına taşıyoruz." şeklindeki açıklamasının yanlış yorumlandığını belirterek, söz konusu yer altı tesisinin Kazma Dağı olarak tanımlanmasının doğru olmadığını ileri sürdü.

İRAN'DA NÜKLEER SALDIRIYA KARŞI HALK İÇİN EĞİTİM VİDEOSU

Kazma Dağı'na yönelik iddialar ve olası bir ABD saldırısına ilişkin tartışmalar sürerken, İran'da nükleer patlama ve radyoaktif sızıntı durumunda halkın alması gereken önlemleri içeren bir eğitim videosu da yayımlandı.

İran resmi haber ajansı IRNA'nın 29 Ekim'de paylaştığı video, İsfahan Hastane Öncesi Acil Sağlık Hizmetleri Kurumu tarafından hazırlandı. Görüntülerde, nükleer patlama veya radyoaktif maddelerin çevreye yayılması halinde vatandaşların nasıl hareket etmesi gerektiğine ilişkin bilgilere yer verildi.

Eğitimde, olası bir patlama sırasında ortaya çıkabilecek yoğun ışığa doğrudan bakılmaması, ilk şok dalgası geçene kadar yere yakın bir noktada ve uygun bir engelin arkasında korunulması gerektiği belirtildi.

İlk patlama dalgasının ardından güvenli hareket imkanı oluştuğunda en yakın sağlam binaya girilmesi tavsiye edilirken, sığınma sırasında bodrum katlarının veya binanın pencerelerden uzak merkezi bölümlerinin tercih edilmesi gerektiği aktarıldı.

Videoda radyoaktif kirlenmeye karşı uygulanacak kişisel temizlik önlemleri de anlatıldı. Açık alanda radyoaktif toza maruz kalmış olabileceğini düşünen kişilerin dış kıyafetlerini dikkatlice çıkararak kapalı bir poşete koymaları, ardından ciltlerini ve saçlarını ılık su ve sabunla yıkamaları önerildi.

İsfahan Acil Servisi, muhtemel bir radyoaktif saldırı durumunda vatandaşlara panik yapmamaları, güvenli alanlarda kalmaları ve tahliye ya da sığınma konusunda resmi makamların açıklamalarını takip etmeleri çağrısında bulundu.

Kaynak: {Haber Merkezi}