İstilacı türlere karşı yeni dönem: Ulusal liste ve izleme sistemi kurulacak
Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından hazırlanan “İstilacı Yabancı Türlerin Girişinin ve Yayılmasının Önlenmesi ile Yönetimi Hakkında Yönetmelik” Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi.
Yeni düzenlemeyle biyolojik çeşitlilik, ekonomi ve insan sağlığı üzerinde olumsuz etkilere yol açabilecek türlere karşı ulusal ölçekte önleyici ve denetleyici mekanizmalar devreye alınacak.
ULUSAL İSTİLACI YABANCI TÜR LİSTESİ OLUŞTURULACAK
Yönetmelik kapsamında Ulusal İstilacı Yabancı Tür (UİST) Listesi hazırlanacak ve düzenli olarak güncellenecek. Bir türün listeye alınabilmesi için bilimsel ve teknik kanıta dayalı değerlendirme yapılacak.
Bu kapsamda türün;
Türkiye’de yabancı tür olup olmadığı,
Mevcut ve öngörülen iklim koşullarında karasal veya sucul ortamlarda yaşayabilir popülasyon oluşturma potansiyeli,
Yayılma ve çevreye uyum sağlama kapasitesi
gibi kriterler dikkate alınacak.
Liste, Sucul ve Karasal İstilacı Yabancı Türler Teknik Danışma Grupları tarafından hazırlanarak Ulusal İstilacı Yabancı Türler Komisyonu’na sunulacak. Nihai liste, Bakanlığın internet sitesinde yayımlanacak.
RİSK DEĞERLENDİRMESİ ZORUNLU OLACAK
Listeye alınacak türler için kapsamlı risk değerlendirmesi yapılacak. Türlerin taksonomik kimliği, istila geçmişi, mevcut ve potansiyel yayılış alanları ile yol açabileceği muhtemel ekonomik ve ekolojik zararlar analiz edilecek.
GİRİŞ, ÜRETİM VE TİCARET YASAKLANACAK
UİST Listesi’ne giren türler için ciddi kısıtlamalar uygulanacak. Bu türler;
Ülkeye sokulamayacak ve transit taşınamayacak,
Kapalı muhafaza dahil hiçbir yerde bulundurulamayacak,
Üretilemeyecek, yetiştirilemeyecek, büyütülemeyecek,
Ticari faaliyete konu edilemeyecek,
Çevreye salınamayacak.
Sadece imha amacıyla özel tesislere taşınmasına izin verilecek.
Bilimsel ve tıbbi çalışmalar için ise üniversiteler, araştırma enstitüleri ve ilgili kamu kurumlarına Komisyon izniyle sınırlı faaliyet hakkı tanınabilecek. Üstün kamu yararı ve zorunluluk hallerinde istisnai izin verilebilecek.
36 AY İÇİNDE İZLEME SİSTEMİ KURULACAK
Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü, UİST Listesi’nin yayımlanmasını takiben 36 ay içinde istilacı türlerin tespiti ve yayılımının önlenmesi amacıyla ulusal bir izleme sistemi kuracak.
Bu sistem kapsamında istilacı türlere ilişkin veriler toplanacak, kayıt altına alınacak ve gerektiğinde kontrol ve imha önlemleri uygulanacak.
Ayrıca liste kabul edildikten sonraki 18 ay içinde türlerin ülkeye giriş ve yayılma yolları analiz edilerek öncelikli risk alanları belirlenecek. Olası kaçış veya yayılma durumlarında ise danışma gruplarınca hazırlanan acil eylem planları devreye sokulacak.
Yeni düzenlemeyle Türkiye’de istilacı yabancı türlerle mücadelede daha sistematik ve bilim temelli bir döneme girilmiş oldu.
