Ayakta ekran süresi tartışması: Ebeveynler deniyor, uzmanlar ne diyor

Tablet ve telefon kullanımı çocukların gündelik hayatının doğal bir parçası haline gelirken, ebeveynler bu süreyi nasıl dengeleyecekleri sorusuna yanıt arıyor. Son dönemde paylaşılan bazı uygulamalar dikkat çekse de çocuk gelişimi uzmanları, ekran davranışının yalnızca kullanım anıyla değil, çocuğun gün içindeki alışkanlıkları ve aile ortamıyla birlikte değerlendirilmesi gerektiğini belirtiyor.

SOSYAL MEDYADAKİ KONFOR TARTIŞMASI

Ebeveynler arasında paylaşılan bu yaklaşımda, çocuğun ekranı oturarak ve rahat bir şekilde kullanması yerine ayakta, bir yere yaslanmadan bakmasının ekran süresini kısaltabileceği ileri sürülüyor. Düşünceye göre çocuk konforlu bir pozisyonda olmadığında ekranı uzun süre tutmak istemiyor, fiziksel rahatlık azalınca ilgisi daha çabuk dağılıyor.

Uzmanlar ise bu tür uygulamaların tek başına kalıcı bir çözüm olarak değerlendirilmediğini, ekran davranışının daha çok alışkanlık, ortam ve günlük yaşam düzeniyle ilişkili olduğunu belirtiyor.

BOŞLUKLAR EKRANI BÜYÜTÜYOR

Uzmanlara göre çocuklar ekrana çoğu zaman güçlü bir bağımlılık nedeniyle değil, gün içinde alternatiflerin sınırlı olması nedeniyle yöneliyor. Plansız zaman dilimleri ve belirsiz gün akışı, ekranı en kolay ulaşılabilir seçenek hâline getirebiliyor.

Bu nedenle mesele yalnızca cihaz kullanımı değil, çocuğun zamanını nasıl geçirdiğiyle yakından ilişkili.

YASAK DEĞİL YERİNE KOYMAK

Tek başına getirilen kısıtlamalar ya da ani değişiklikler her zaman beklenen sonucu vermeyebiliyor. Uzmanlar, ekranın kaldırılmasından çok yerine konulan etkinliklerin belirleyici olduğunu vurguluyor.

Serbest oyun, fiziksel hareket, birlikte yapılan aktiviteler ve yüz yüze iletişim, çocuğun dikkat ihtiyacını farklı kanallardan karşılayarak ekranın gün içindeki yerini doğal olarak sınırlandırabiliyor.

ÇOCUK GÖRDÜĞÜNÜ YAPAR

Araştırmalar, çocukların ekran alışkanlıklarının büyük ölçüde aile ortamı ve ebeveyn davranışlarıyla şekillendiğini gösteriyor. Ev içinde sürekli açık ekran bulunması ya da yetişkinlerin yoğun cihaz kullanımı, çocuk için bu davranışın normalleşmesine neden olabiliyor. Bu nedenle uzmanlar, ekran yönetiminin önce aile düzeninde başladığına dikkat çekiyor.

RUTİN GÜVEN OLUŞTURUR

Gün içinde tekrar eden belirli saatlerin oluşturulması, çocuğun kendini daha güvende hissetmesine yardımcı oluyor. Yemek, oyun, dışarı çıkma ve dinlenme gibi aktivitelerin belirli bir düzen içinde sunulması, ekranın hayatın merkezi hâline gelmesini zorlaştırıyor.

Uzmanlara göre çocuklar tahmin edilebilir bir günlük akış içinde daha dengeli davranışlar sergiliyor.

DENGE KURULMADAN YÖNETMEK ZOR

Çocuk sağlığı yaklaşımları ekran konusunu yalnızca süre sınırı olarak ele almıyor. Yeterli fiziksel hareket, düzenli uyku ve aileyle kurulan etkileşim, ekran kullanımını etkileyen temel unsurlar arasında sayılıyor. Gün içinde aktif olan, iletişim kuran ve oyunla uyarılan çocuklarda ekran kullanımının daha sınırlı kaldığı gözleniyor.