Anadolu’nun Kuzey Işıkları tarihi kitapla gün yüzüne çıktı
Gümüşhane Üniversitesi Jeofizik Mühendisliği Bölüm Başkanı Prof. Dr. Nafiz Maden, Anadolu’da gözlemlenen kuzey ışıklarını konu alan “Anadolu’da Kuzey Işıklarının Dansı” adlı kitabını uzun soluklu bir araştırmanın ardından tamamladı. 2016 yılında başlatılan çalışmalar kapsamında, Türkiye’ye özgü tarihsel gözlemler ilk kez sistematik biçimde bir araya getirildi.
KAYITLAR MİLATTAN SONRA 333 YILINA UZANDI
Prof. Dr. Maden, kuzey ışıklarına ilişkin en eski kayıtların milattan sonra 333 yılına kadar uzandığını belirterek, Doğu Roma ve Bizans dönemine ait kroniklerin bu doğa olayına önemli yer ayırdığını söyledi. İstanbul başta olmak üzere Urfa ve Adana gibi kentlerde ilk ve orta çağda, Gümüşhane’de ise özellikle Cumhuriyet döneminde kuzey ışıklarının gözlemlendiğine dair çok sayıda belgeye ulaşıldığını aktardı.
KUZEY IŞIKLARI, FELAKETLERİN HABERCİSİ SAYILMIŞ
Tarihsel kayıtlarda kuzey ışıklarının çoğu zaman savaş, kıyamet ve büyük felaketlerle ilişkilendirildiğine dikkat çeken Maden, bu durumun dönemin inanç dünyasını yansıttığını ifade etti. Bizanslı tarihçi Kritovulos’un eserlerinde de bu doğa olayına dair dikkat çekici anlatımlar bulunduğunu belirten Maden, Fatih Sultan Mehmet’in doğumu ve tahta çıkışı döneminde fecr-i şimali görüldüğüne dair kayıtların yer aldığını aktardı.
CUMHURİYET ARŞİVLERİNDE ÇARPICI BELGELER
Cumhuriyet dönemine ait verilerin büyük bölümünün Kandilli Rasathanesi arşivlerinde yer aldığını söyleyen Prof. Dr. Maden, özellikle 1938 ve 1940 yıllarındaki gözlemlerin dikkat çekici olduğunu belirtti. 1940 yılında yaşanan yoğun güneş fırtınası nedeniyle Türkiye’nin birçok il ve ilçesinde kuzey ışıklarının görüldüğünü ifade eden Maden, bu duruma ilişkin resmi yazışmalara ulaşıldığını kaydetti.
ASKERLER YANGIN SANDI, TELEFON HATLARI SUSTURULDU
1940 yılında Gümüşhane ve çevresinde gözlemlenen olayın etkisinin oldukça güçlü olduğunu vurgulayan Maden, Zigana Karakolu’nda görevli askerlerin gökyüzündeki kızıllığı yangın sanarak çevre ilçeleri aradığını anlattı. Aynı dönemde Maçka’da telefon santrallerinin geçici olarak devre dışı kaldığına dair kayıtların da bulunduğunu belirten Maden, bu verilerin güçlü bir güneş fırtınasına işaret ettiğini söyledi.
TÜRKİYE’YE ÖZGÜ İLK KAPSAMLI ÇALIŞMA
Prof. Dr. Nafiz Maden’in kitabı, Anadolu’da kuzey ışıklarının tarihsel seyrini bilimsel ve arşiv temelli verilerle ortaya koyarak, Türkiye’de bu alanda hazırlanan ilk kapsamlı kaynak olarak öne çıkıyor.
